Το φαινόμενο του bullying έχει μακρά ιστορία και έχει εμφανιστεί σε διαφορετικές πολιτιστικές και ιστορικές περιόδους. Ωστόσο, ο όρος “bullying” χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στη Βρετανία κατά τη δεκαετία του 1970 ως περιγραφή της συστηματικής και προκλητικής συμπεριφοράς ενός ατόμου προς ένα άλλο, συνήθως σε ένα περιβάλλον σχολείου.

Στη συνέχεια, το φαινόμενο αυτό αναγνωρίστηκε σε πολλές χώρες και αναφέρθηκε σε διάφορες μορφές, όπως σωματική και ψυχολογική βία, εκφοβισμός, ενοχλητική συμπεριφορά και άλλες παρόμοιες ενέργειες που στοχεύουν στο να βλάψουν και να εξουθενώσουν το θύμα.

Το φαινόμενο του bullying έχει μελετηθεί εκτενώς και έχει επισημανθεί ότι μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των θυμάτων και στην εκπαίδευση τους. Για αυτόν τον λόγο, έχουν διατυπωθεί πολλές πολιτικές και κοινωνικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση του φαινομένου του bullying και την προστασία των νέων από αυτό

Η εκφραστική εκδήλωση βίας ή εχθρότητας εναντίον κάποιου άλλου με σκοπό την υποτίμηση, την απομόνωση, την εκμετάλλευση ή τη βλάβη του. Η εκφραστική εκδήλωση αυτή μπορεί να λαμβάνει διάφορες μορφές, όπως λεκτικές προσβολές, σωματική βία, κοινωνική απόρριψη και ηλεκτρονικός εκφοβισμός (κυβερνοεκφοβισμός). Η εκφοβιστική συμπεριφορά συνήθως επαναλαμβάνεται και δημιουργεί ανασφάλεια και φόβο στον στόχο της, και μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχολογική και σωματική υγεία του θύματος.

Η βία και ο εκφοβισμός μπορούν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στα θύματα, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της αυτοπεποίθησης, της κατάθλιψης, της άγχους, της αυτοκτονικής σκέψης και ακόμη και της αυτοκτονίας. Οι συνέπειες μπορούν να είναι μακροχρόνιες και να επηρεάζουν τον τρόπο που οι θύματα συνεπιβιώνουν στην καθημερινότητά τους.

Ο εκφοβισμός μπορεί να συμβαίνει σε διάφορες μορφές, όπως σωματική βία, λεκτική κακοποίηση, ψυχολογικός εκφοβισμός και κυβερνοεκφοβισμός (ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός). Οι εκφοβιστές μπορούν να είναι ομάδες ή άτομα και η συμπεριφορά τους μπορεί να συνεχίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η σωματική βία αποτελεί μια από τις μορφές του bullying και μπορεί να περιλαμβάνει επιθέσεις, χτυπήματα, χτυπήματα στο κεφάλι, σπρωξίματα, σφαλιάρες, χτυπήματα με αντικείμενα και άλλες ενέργειες που προκαλούν σωματικό πόνο ή τραυματισμό στο θύμα.

Η σωματική βία είναι μια από τις πιο προφανείς μορφές του bullying και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές σωματικές βλάβες, αλλά και ψυχολογικούς τραυματισμούς στο θύμα. Σε πολλές περιπτώσεις, η σωματική βία συνοδεύεται από λεκτικό ή άλλο είδος βίας, καθώς ο εκφοβιστής χρησιμοποιεί λόγια ή άλλες μορφές παρενόχλησης για να ενισχύσει την επιθετική συμπεριφορά του.

Επιπλέον, η σωματική βία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για το θύμα, όπως εσωτερικές κακώσεις, κνησμός, διάσειση, κατάγματα, αλλά και μακροπρόθεσμες συνέπειες στην υγεία όπως χρόνιος πόνος, προβλήματα όρασης και ακοής, νευρικότητα και κατάθλιψη

.Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η σωματική βία δεν είναι αναγκαστικά συνδεδεμένη με τον εκφοβισμό, αλλά μπορεί να προκαλείται από διαφορετικά αίτια, όπως οι συγκρούσεις μεταξύ ομάδων ή οι οικογενειακές διαμάχες. Ωστόσο, όταν η σωματική βία συνδέεται με τον εκφοβισμό, μπορεί να έχει σοβαρότερες συνέπειες για το θύμα, καθώς συνδυάζει την ψυχολογική βία με τη φυσική βία.

Η λεκτική κακοποίηση αποτελεί ένα άλλο είδος εκφοβισμού που εκδηλώνεται μέσω λόγου και λέξεων. Οι μαθητές που υφίστανται λεκτικό εκφοβισμό μπορεί να υποστούν επίθεση μέσω χαρακτηριστικών σχολίων ή ειρωνειών, απειλών ή βρισιών, που μπορούν να προκαλέσουν ψυχολογικούς τραυματισμούς, όπως αυτοπεποίθηση, κατάθλιψη και άγχος.

Συνήθως, η λεκτική κακοποίηση συμβαίνει στα σχολεία και μπορεί να εκδηλωθεί μέσω διαδικτυακών μέσων, όπως τα κοινωνικά δίκτυα, τα μηνύματα και οι συζητήσεις στο chat. Η λεκτική κακοποίηση μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ψυχολογική υγεία του θύματος και μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα όπως η αυτοκτονία.

Στην αντιμετώπιση του λεκτικού εκφοβισμού, η στήριξη των εκπαιδευτικών και των γονέων είναι ζωτικής σημασίας. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να είναι εκπαιδευμένοι για την αναγνώριση του λεκτικού εκφοβισμού και να διδάσκουν τους μαθητές τους για τις συνέπειες αυτού του είδους της συμπεριφοράς. Οι γονείς μπορούν επίσης να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση του λεκτικού εκφοβισμού ενθαρρύνοντας τα παιδιά τους να μιλούν ανοιχτά για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και προσφέροντας τη στήριξή τους σε αυτά.

Ο ψυχολογικός εκβιασμός είναι μια μορφή εκφοβισμού που μπορεί να συμβαίνει στο σχολείο και στην κοινωνία γενικότερα. Περιλαμβάνει συνήθως την απειλή, την εκφοβιστική συμπεριφορά, την απόρριψη και την απομόνωση ενός ατόμου από τους άλλους.

Οι εκβιαστές χρησιμοποιούν τη δύναμή τους ή την κοινωνική τους θέση για να απειλήσουν, να εκφοβίσουν ή να εξαναγκάσουν κάποιον να κάνει κάτι που δεν θέλει. Στα πλαίσια του bullying, οι εκβιαστές μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτήν την τακτική για να εξουδετερώσουν τα θύματα τους και να επιβάλουν την εξουσία τους.

Οι επιπτώσεις του ψυχολογικού εκβιασμού μπορεί να είναι σοβαρές και να επηρεάζουν την ψυχολογική και σωματική υγεία του θύματος. Οι θύτες μπορεί να αναπτύξουν επίσης προβλήματα συμπεριφοράς και ψυχολογικά προβλήματα στο μέλλον, αν δεν αντιμετωπίζουν τη συμπεριφορά τους έγκαιρα.

Ο κυβερνοεκφοβισμός (ή κυβερνητικός εκφοβισμός) αφορά στη χρήση του διαδικτύου και των κοινωνικών δικτύων για την πρόκληση σωματικής ή ψυχολογικής βλάβης σε κάποιον άλλον. Ο κυβερνοεκφοβισμός είναι μια επέκταση του εκφοβισμού που συμβαίνει σε άλλες μορφές, όπως ο σωματικός και ο λεκτικός εκφοβισμός. Στην περίπτωση του κυβερνοεκφοβισμού, οι εκφοβιστές χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για να δημοσιεύσουν αρνητικά σχόλια ή φωτογραφίες για το θύμα τους, να απειλήσουν ή να τρομοκρατήσουν το θύμα, να διαδώσουν ψευδείς πληροφορίες ή να επιτεθούν στη φήμη του.

Ο κυβερνοεκφοβισμός μπορεί να επηρεάσει την ψυχολογική κατάσταση του θύματος και να οδηγήσει σε συνέπειες όπως η κατάθλιψη, η αυξημένη άγχος και η απομόνωση. Επίσης, ο κυβερνοεκφοβισμός μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρότερες ενέργειες, όπως η αυτοτραυματισμός ή η αυτοκτονία.Επιπλέον, ο κυβερνοεκφοβισμός μπορεί να επηρεάσει την αυτοεκτίμηση και την κοινωνική αλληλεπίδραση του παραλήπτη των μηνυμάτων.

Επίσης, ο κυβερνοεκφοβισμός δεν περιορίζεται μόνο στα παιδιά και τους εφήβους, αλλά μπορεί να συμβεί και στους ενήλικες σε πολλές διαφορετικές μορφές, όπως η στοχοποίηση στα κοινωνικά δίκτυα ή η ηλεκτρονική παρακολούθηση.

 Οι σχολικές αρχές μπορούν να λάβουν δράση για την αντιμετώπιση του εκφοβισμού, προωθώντας τη δημιουργία κατάλληλων πολιτικών που θα επιτρέπουν την αναγνώριση, την πρόληψη και την αντιμετώπιση του εκφοβισμού στα σχολεία. Μπορούν επίσης να δημιουργήσουν ασφαλείς και υποστηρικτικές περιβάλλοντα στα σχολεία με την ύπαρξη προγραμμάτων κοινωνικών δεξιοτήτων και εκπαίδευσης των μαθητών σε θέματα όπως η επικοινωνία, η αντίληψη της εντολής, η συνεργασία και η αντιμετώπιση της συμπεριφοράς των άλλων.

Τα προγράμματα αυτά μπορούν να διδάξουν στους μαθητές πώς να επικοινωνούν αποτελεσματικά με τους άλλους, πώς να αντιλαμβάνονται τα συναισθήματα των άλλων και πώς να ανταποκρίνονται σε διαφορετικές καταστάσεις.Επίσης, μπορούν να διδάξουν στους μαθητές πώς να αντιδρούν όταν βρίσκονται σε μια κατάσταση εκφοβισμού, όπως πώς να αναφέρουν την κατάσταση σε ενήλικα και πώς να χειρίζονται το στρες και την ανησυχία που μπορεί να προκαλείται από αυτή τη συμπεριφορά.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να ενισχυθεί η επαγγελματική κατάρτιση των εκπαιδευτικών και του προσωπικού του σχολείου σε θέματα σχετικά με τον εκφοβισμό και την αντιμετώπιση του. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με τους διάφορους τύπους εκφοβισμού και να γνωρίζουν πώς να αντιδρούν και να προλαμβάνουν την εμφάνισή τους στο σχολείο. Επιπλέον, οι εκπαιδευτικοί πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τα σημάδια του εκφοβισμού και να παρέχουν στους μαθητές τις κατάλληλες συμβουλές και υποστήριξη.

Η πρόληψη του εκφοβισμού είναι σημαντική. Είναι σημαντικό να ενθαρρύνονται οι ανοιχτές και αμερόληπτες συζητήσεις σχετικά με τη βία και τον εκφοβισμό και να διδάσκονται οι νέοι να σέβονται τους άλλους και να διαχειρίζονται την αδιαφορία και τον σεβασμό με τρόπο που δεν προκαλεί βλάβη στους άλλους. Επιπλέον, είναι σημαντικό να διδάσκονται οι νέοι να αναγνωρίζουν τα σημάδια του εκφοβισμού και να αναφέρουν τέτοιες καταστάσεις σε κάποιον που μπορεί να βοηθήσει.

Σε περίπτωση που κάποιος εκτίθεται σε εκφοβισμό, είναι σημαντικό να αναζητήσει βοήθεια από έναν ενηλίκο που εμπιστεύεται, όπως έναν γονέα ή έναν δάσκαλο. Η ψυχολογική υποστήριξη και η συμβουλευτική μπορεί να βοηθήσει τα θύματα να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες του εκφοβισμού και να αναπτύξουν δεξιότητες για την πρόληψη μελλοντικών καταστάσεων εκφοβισμού. Επιπλέον, μπορούν να ληφθούν μέτρα ασφαλείας, όπως η αναφορά των καταστάσεων εκφοβισμού σε ειδικευμένους επαγγελματίες και η ανάληψη δράσης για τη διασφάλιση της ασφάλειας του θύματος.

Επιπλέον, οι σχολικές αρχές και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αναλάβουν δράση για την πρόληψη του εκφοβισμού μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων και ενημερωτικών εκστρατειών.Η ενημέρωση των γονέων, των εκπαιδευτικών και των νέων σχετικά με το θέμα του εκφοβισμού μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία ενός κλίματος στο σχολείο που δεν ανέχεται τον εκφοβισμό.

Επιπλέον, η αντιμετώπιση του εκφοβισμού απαιτεί συνεργασία μεταξύ γονέων, εκπαιδευτικών και ειδικευμένων επαγγελματιών όπως ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς. Η διαρκής επικοινωνία και συνεργασία μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση και αντιμετώπιση του εκφοβισμού σε ένα πιο αποτελεσματικό επίπεδο.

Τέλος, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η πρόληψη του εκφοβισμού δεν είναι μια διαδικασία που λαμβάνει χώρα μόνο στο πλαίσιο του σχολείου, αλλά απαιτεί την επίγνωση και την υποστήριξη της κοινότητας γενικότερα. Η πρόληψη του εκφοβισμού απαιτεί συνεργασία από τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς, τους κοινωνικούς λειτουργούς και την κοινότητα στο σύνολό της. Όλοι αυτοί οι φορείς πρέπει να συνεργαστούν για να διασφαλίσουν ότι οι νέοι είναι ενημερωμένοι για το τι είναι ο εκφοβισμός και πώς μπορούν να βοηθήσουν όταν γίνεται μάρτυρες τέτοιων περιστατικών.

Συνολικά, η πρόληψη του εκφοβισμού είναι ένα σημαντικό και πολύπλοκο ζήτημα που απαιτεί τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων και τη δημιουργία μιας κουλτούρας σεβασμού και ανοχής στην κοινότητα. Με σωστή εκπαίδευση και επαγρύπνηση, μπορούμε να βοηθήσουμε τους νέους να αναπτύξουν τις δεξιότητες και την αυτοπεποίθηση που χρειάζονται για να αντιμετωπίσουν τον εκφοβισμό και να ζήσουν μια ζωή χωρίς βία και φόβο.

Σημάδια στη συμπεριφορά ενός θύματος bullying 

Υπάρχουν διάφορα σημάδια στη συμπεριφορά που μπορεί να υποδεικνύουν ότι κάποιος είναι θύμα bullying. Ορισμένα από αυτά τα σημάδια περιλαμβάνουν:

Αλλαγή στη συμπεριφορά του θύματος, όπως από την εξαιρετικά κοινωνική στην απομόνωση.

Περιορισμός των κοινωνικών δραστηριοτήτων του θύματος, όπως η αποφυγή του συνεργασίας σε ομαδικά εγχειρήματα.

Υποχωρητική συμπεριφορά, όπως η μη διατήρηση επαφής με άλλους ή η αποφυγή ορισμένων χώρων.

Αλλαγή στη συμπεριφορά του θύματος, όπως η απώλεια ενδιαφέροντος για τις δραστηριότητες που προηγουμένως τον ενδιέφεραν.

Υποχωρητική συμπεριφορά, όπως η αποφυγή περαιτέρω επικοινωνίας με συνομηλίκους.

Φυσική βία, από και προς αλλά άτομα, πολλές φορές αναίτια.

Αποφυγή κοινωνικών ενεργειών: το θύμα μπορεί να αποφεύγει κοινωνικές ενέργειες όπως τα πάρτι ή οι συναντήσεις με φίλους, επειδή φοβάται τον εκφοβισμό ή την απόρριψη.

Συναισθηματική αλλαγή: το θύμα μπορεί να αλλάξει τη συμπεριφορά του και να γίνει πιο επιθετικό ή πιο συναισθηματικά αποσυντονισμένο.

Φυσικές αλλαγές: το θύμα μπορεί να έχει σημαντικές αλλαγές στην εμφάνισή του, όπως αλλαγή στο βάρος ή τα μαλλιά.

Απομόνωση: το θύμα μπορεί να απομονώνεται από τους φίλους και την οικογένειά του.

Φόβος: το θύμα μπορεί να δείχνει σημάδια φόβου ή αγωνίας και να εκδηλώνει απομόνωση, αϋπνίες ή πονοκεφάλους.

Απώλεια ενδιαφέροντος για σχολικές δραστηριότητες, ενώ προηγουμένως ήταν ενθουσιασμένοι και ενεργητικοί στο σχολείο

Μείωση της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης

Απομόνωση από σχολικά και κοινωνικά δρώμενα

Αλλαγή στη συμπεριφορά και στη διάθεση του παιδιού, π.χ. εκνευριστικότητα, αποχή από συνεντεύξεις, ενοχές και κατηγορίες

Προσπάθεια να αποφύγει το σχολείο και άλλους συμμαθητές

Φυσικές αλλαγές, όπως απώλεια βάρους, προβλήματα ύπνου και απώλεια ή υπερβολική όρεξη.

Παρουσία ακατανόητων τραυμάτων ή μελλοντικών μαύρων ματιών.

Απώλεια ενδιαφέροντος για πράγματα που το ενδιέφεραν στο παρελθόν.

Προσπάθεια να αποφύγει τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το σχολείο ή το κοινωνικό τους περιβάλλον.

Αποστροφή για το σχολείο ή άλλα περιβάλλοντα όπου έχουν συναναστραφεί με τους εκφοβιστές τους.

Αναφορές συχνά ή συστηματικά ως άτομα που έχουν προβλήματα στο σχολείο ή σε άλλους φορείς εξουσίας, όπως οι γονείς ή οι αστυνομικοί.

Αυξημένη ανησυχία και κατάθλιψη.

Αλλαγές στη συμπεριφορά, όπως εκρηκτικότητα, επιθετικότητα, απόσυρση ή αδράνεια.